Trend Bersalin secara caesarean Meningkat, Tapi Ramai Ibu Tak Tahu Kesan Pada Kesihatan Kanak-Kanak!

Bersalin secara caesarean semakin menjadi pilihan atau keperluan bagi ramai ibu di Malaysia. Statistik National Health & Morbidity Survey 2022 menunjukkan bahawa, 3 daripada 10 kanak-kanak di Malaysia dilahirkan secara pembedahan Caesarean. 

Walaupun prosedur ini selamat dan sering menjadi penyelesaian dalam situasi tertentu, ramai ibu mungkin tidak menyedari bahawa kanak-kanak yang lahir secara caesarean mempunyai keperluan kesihatan yang unik, terutama dari segi imuniti dan kesihatan usus.

Untuk maklumat lanjut tentang Keibubapaan, boleh klik di sini.

Kadar bersalin secara caesarean semakin meningkat di Malaysia

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, kita menyaksikan peningkatan ketara dalam jumlah bersalin secara caesarean. 

Kajian ada menunjukkan, kadar bersalin caesarean di Malaysia memperlihatkan peningkatan ketara dari sekitar 10.5% pada tahun 2000 kepada 15.7% pada 2006, dan melonjak kepada 23% antara tahun 2011 hingga 2015 di hospital-hospital utama ^{1 2}. 

Sama ada kerana faktor perubatan, komplikasi kehamilan, atau pilihan ibu itu sendiri, semakin ramai yang memilih atau disarankan oleh professional kesihatan untuk bersalin caesarean.

Namun, penting untuk kita sedar bahawa risiko bersalin secara caesarean bukan hanya melibatkan ibu, tetapi juga anak. 

Dalam konteks ini, salah satu perhatian utama ialah kesan terhadap sistem imun dan perkembangan awal kanak-kanak.

Perbezaan bersalin secara caesarean vs bersalin biasa

Kanak-kanak yang dilahirkan secara normal terdedah kepada pelbagai jenis bakteria baik daripada ibu. 

Proses ini membantu dalam pembangunan awal mikrobiota usus yang penting untuk imuniti dan kesihatan usus kanak-kanak.

Namun, kanak-kanak yang dilahirkan secara Caesarean tidak melalui proses ini. 

Ini bermakna mereka mungkin tidak memperoleh pendedahan awal kepada bakteria baik seperti Bifidobacteria, Lactobacilli dan Bacteroides ³. 

Kesan bersalin secara caesarean ini boleh menyebabkan mikrobiota usus yang kurang pelbagai atau sistem imun yang lebih lemah.

Tambahan pula, kanak-kanak bukan dilahirkan secara c-section mendapat manfaat pendedahan bakteria awal daripada ibu, yang menyumbang kepada pembangunan imuniti.

Walaupun kanak-kanak caesarean juga boleh menerima manfaat ini, kelewatan dalam proses tersebut boleh memberi impak terhadap perkembangan awal imun mereka.

Pemahaman tentang perbezaan ini boleh membantu ibu bapa membuat persediaan bersalin secara caesarean yang lebih menyeluruh, termasuk daripada aspek sokongan nutrisi.

Bagaimana bersalin secara caesarean mempengaruhi imuniti dan kesihatan anak anda?

Mikrobiom usus memainkan peranan penting dalam membentuk daya tahan tubuh dan perkembangan otak. 

Apabila mikrobiom tidak berkembang secara optimum seperti dalam kes kanak-kanak caesarean, ia boleh menjejaskan kesihatan keseluruhan mereka.

Antara kesan yang mungkin berlaku termasuk ^{4 5 6 7 8}:

• Sistem imun lebih mudah terjejas
• Masalah pencernaan seperti perut kembung
• Imbangan bakteria baik yang kurang stabil
• Risiko alahan atau alergi yang lebih tinggi
• Perkembangan kognitif yang mungkin lebih perlahan

Kekurangan pendedahan awal kepada bakteria baik boleh menyebabkan ketidakseimbangan dalam sistem imun kanak-kanak. 

Kajian juga menunjukkan bahawa kanak-kanak caesarean lebih berisiko mengalami jangkitan saluran pernafasan, alahan dan juga masalah pencernaan.

Selain itu, ketidakseimbangan mikrobiota juga boleh mengganggu penyerapan nutrien penting yang diperlukan untuk tumbesaran dan perkembangan otak kanak-kanak. 

Bakteria baik dalam usus bukan saja penting untuk sistem imun, tetapi juga memainkan peranan besar dalam perkembangan otak bayi melalui hubungan antara usus dan otak (gut-brain axis). Jika bakteria dalam usus tidak seimbang, ia boleh mengganggu penyerapan nutrien penting seperti zat besi, vitamin B, dan asid lemak penting; yang semuanya diperlukan untuk pertumbuhan otak yang sihat pada peringkat awal kehidupan.

Jika anda perlukan versi lebih pendek atau dengan infografik untuk media sosial, saya boleh bantu juga.

Inilah sebabnya mengapa ibu bapa perlu memahami dan mengambil langkah awal dalam menyokong pembentukan sistem imun yang sihat si manja, lebih-lebih lagi jika anak mereka adalah kanak-kanak Caesarean.

Apa yang ibu bapa boleh lakukan untuk menyokong imuniti kanak-kanak yang lahir secara caesarean?

Walaupun bersalin secara caesarean mempunyai cabaran tersendiri dalam perkembangan imuniti dan kesihatan usus, ibu bapa masih boleh mengambil langkah proaktif bagi membantu mereka membesar dengan sihat. 

Salah satu kuncinya ialah menerusi pemakanan. Pilih pemakanan harian yang menyokong perkembangan mikrobiom usus yang sihat. 

Ini termasuk makanan kaya serat, buah-buahan, sayur-sayuran dan bijirin penuh. 

Selain itu, pemilihan susu rumusan kanak-kanak dengan kandungan nutrien yang menyokong sistem imun anak juga adalah penting. 

Antara nutrien penting untuk kanak-kanak yang boleh dipertimbangkan oleh ibu bapa termasuk:

• Prebiotik: membantu pertumbuhan bakteria baik dalam usus ⁹
• 2’-FL (2’-Fucosyllactose): prebiotik yang menyokong sistem imun dan keseimbangan mikroflora ¹⁰
• MFGM (Milk Fat Globule Membrane): menyokong perkembangan otak dan sistem imun kanak-kanak
• DHA: penting untuk fungsi otak dan penglihatan yang sihat

Pemilihan susu formula kanak-kanak dengan gabungan nutrien ini sangat sesuai untuk kanak-kanak caesarean yang memerlukan sokongan tambahan bagi mengukuhkan sistem pertahanan tubuh mereka.

Kesimpulan

Peningkatan kadar bersalin secara caesarean di Malaysia menunjukkan kepentingan untuk memberi perhatian kepada keperluan unik kanak-kanak yang lahir secara caesarean.

Walaupun mereka tidak mendapat pendedahan awal kepada bakteria baik seperti kanak-kanak yang bukan czer, ibu bapa masih boleh membantu mereka membina asas kesihatan yang kukuh.

Menerusi pemilihan nutrisi yang tepat, terutama yang mengandungi probiotik, 2’-FL, MFGM, dan DHA, kanak-kanak caesarean boleh dibantu untuk membesar sihat, cergas serta mempunyai imuniti kuat dan minda cerdas yang lebih baik sejak awal.

[embed-health-tool-child-growth-chart]

Sumber rujukan

1. Ravindran J. (2008). Rising caesarean section rates in public hospitals in Malaysia 2006. The Medical journal of Malaysia, 63(5), 434–435. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19803313/. Diakses pada Julai 10, 2025. 
2. Karalasingam, S. D., Jeganathan, R., Jegasothy, R., & Reidpath, D. D. (2020). Caesarean section rates from Malaysian tertiary hospitals using Robson’s 10-group classification. BMC pregnancy and childbirth, 20(1), 64. https://doi.org/10.1186/s12884-020-2760-2. Diakses pada Julai 10, 2025.
3. Shao, Y., Forster, S., Tsaliki, E., Vervier, K., Strang, A., Simpson, N., Kumar, N., Stares, M., Rodger, A., Brocklehurst, P., Field, N., & Lawley, T. (2019). Stunted microbiota and opportunistic pathogen colonisation in caesarean section birth. Nature, 574, 117 – 121. https://doi.org/10.1038/s41586-019-1560-1. Diakses pada Julai 10, 2025.
4. Sevelsted, A., Stokholm, J., Bønnelykke, K., & Bisgaard, H. (2015). Cesarean Section and Chronic Immune Disorders. Pediatrics, 135, e92 – e98. https://doi.org/10.1097/01.ogx.0000466336.81671.9f. Diakses pada Julai 10, 2025.
5. Sandall, J., Tribe, R., Avery, L., Mola, G., Visser, G., Homer, C., Gibbons, D., Kelly, N., Kennedy, H., Kidanto, H., Taylor, P., & Temmerman, M. (2018). Short-term and long-term effects of caesarean section on the health of women and children. The Lancet, 392, 1349-1357. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31930-5. Diakses pada Julai 10, 2025.
6. Cho, C., & Norman, M. (2013). Cesarean section and development of the immune system in the offspring.. American journal of obstetrics and gynecology, 208 4, 249-54 . https://doi.org/10.1016/j.ajog.2012.08.009. Diakses pada Julai 10, 2025.
7. Liu, Z., Xie, L., Liu, X., Chen, J., Zhou, Y., Zhang, J., Su, H., Yang, Y., Tian, M., Li, J., & Dong, Y. (2023). Cesarean section and the risk of allergic rhinitis in children: a systematic review and meta-analysis. Scientific Reports, 13. https://doi.org/10.1038/s41598-023-44932-8. Diakses pada Julai 10, 2025.
8. Ronan, V., Yeasin, R., & Claud, E. (2020). Childhood Development and the Microbiome: The Intestinal Microbiota in Maintenance of Health and Development of Disease During Childhood Development.. Gastroenterology. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2020.08.065. Diakses pada Julai 10, 2025.
9. Lordan, C., Lordan, C., Thapa, D., Ross, R., Cotter, P., & Cotter, P. (2019). Potential for enriching next-generation health-promoting gut bacteria through prebiotics and other dietary components. Gut Microbes, 11, 1 – 20. https://doi.org/10.1080/19490976.2019.1613124. Diakses pada Julai 10, 2025.
10. Du, J., & Yang, H. (2025). 2′-Fucosyllactose as a prebiotic modulates the probiotic responses of Bifidobacterium bifidum. Current Research in Food Science, 10. https://doi.org/10.1016/j.crfs.2025.100975. Diakses pada Julai 10, 2025.