Tuberkulosis

Maklumat asas

Apakah itu tuberkulosis?

Tuberkulosis (TB) ialah jangkitan bakteria yang menyerang dan memusnahkan tisu. Bakteria ini dipanggil Mycobacterium tuberculosis (MTB) dan disebarkan melalui udara. Ramai pesakit mengalami dormansi tuberkulosis, dikenali sebagai tuberkulosis laten. Selepas tempoh masa yang bergantung pada kesihatan pesakit, mungkin dalam beberapa minggu hingga beberapa tahun, bakteria TB mula menyebabkan simptom. Kemudian TB muncul. Terutamanya jika pesakit mempunyai sistem imun yang lemah, seperti HIV, kanser atau kemoterapi, TB akan berkembang dengan lebih cepat. Penyakit ini biasanya menjejaskan paru-paru tetapi boleh merebak ke tulang, kelenjar limfa, sistem saraf pusat, jantung dan organ lain.

Berapa kerapnya tuberkulosis?

Dalam beberapa kes, tempoh inkubasi lebih pendek pada pesakit yang mempunyai sistem imun lemah. Dari peringkat penyakit yang telah berkembang, TB akan mudah tersebar. Kumpulan orang berikut sering mengalami atau berisiko tinggi mendapat tuberkulosis, termasuk:

• Mempunyai HIV atau penyakit yang melemahkan sistem imun.
• Mempunyai hubungan rapat dengan orang yang menghidap TB.
• Jaga pesakit TB, sebagai doktor atau jururawat.
• Tinggal dan bekerja di tempat dengan pesakit TB, seperti kem pelarian, klinik.
• Orang yang tinggal di kawasan dengan keadaan kesihatan yang buruk.
• Penyalahgunaan alkohol atau dadah.
• Melawat tempat-tempat di mana tuberkulosis masih berlembaga. Kebanyakannya berada di kawasan yang masih membangun seperti Amerika Latin, Afrika, Asia, Eropah Timur dan Rusia.

 

Gejala

Apakah gejala tuberkulosis?

Dalam tempoh inkubasi TB, anda biasanya berasa normal. Kebanyakan pesakit tidak mempunyai simptom pada peringkat ini dan penyakit tidak menular. Setelah penyakit berkembang, simptom mula muncul. Bergantung pada organ yang terlibat, simptom boleh termasuk batuk sekurang‑kurangnya 3 minggu, sputum atau batuk berdarah, sakit dada, demam, berpeluh malam, penurunan berat badan, selera makan menurun, keletihan dan kelemahan. Simptom TB juga boleh disebabkan oleh pelbagai penyakit lain yang melibatkan paru-paru.

Mungkin terdapat tanda atau simptom yang tidak disenaraikan di atas. Jika anda mempunyai kebimbangan mengenai sesuatu simptom, sila berunding dengan doktor anda.

Bilakah saya harus berjumpa doktor saya?

Sila berjumpa doktor jika anda mengalami demam, penurunan berat badan yang tidak dapat dijelaskan dan berpeluh pada waktu malam. Terutamanya jika anda mempunyai batuk berterusan selama 3 minggu, yang berisiko disebabkan oleh TB. Ini sering menjadi tanda tuberkulosis, tetapi juga boleh menjadi simptom penyakit lain. Doktor anda mungkin akan melakukan ujian untuk menentukan punca.

Jika anda mempunyai sebarang tanda atau simptom yang disenaraikan di atas atau mempunyai pertanyaan, sila berunding dengan doktor anda. Setiap badan berfungsi secara berbeza. Sentiasa lebih baik berbincang dengan doktor tentang apa yang paling sesuai untuk situasi anda.

 

Punca

Apakah yang menyebabkan tuberkulosis?

Penyebabnya ialah bakteria bernama Mycobacterium tuberculosis (MTB), yang tersebar melalui udara. Ini bermakna anda boleh menghirup udara yang mengandungi bakteria melalui hubungan rapat, inhalasi bakteria di atmosfera di mana penyakit ini tersebar melalui batuk.

Selepas memasuki badan, virus akan tidak aktif tetapi berada dalam keadaan “tidur” selama tempoh “tidur”. Tempoh ini dipanggil tempoh inkubasi. Oleh kerana virus tidak aktif, tidak sepatutnya ada simptom dan ia tidak menular. Jika anda menjalani ujian, anda masih akan mendapat keputusan positif untuk virus ini walaupun tiada tanda langsung. Risiko TB boleh dikurangkan dengan ketara jika dikesan awal dalam tempoh ini.

Kira-kira seorang daripada sepuluh orang yang dijangkiti bakteria TB akan mengalami penyakit TB. Bakteria ini boleh menjadi aktif apabila sistem imun tidak mampu mengawalnya, contohnya apabila daya tahan badan menjadi lemah dalam kalangan warga emas atau orang yang hidup dengan HIV. Tempoh sebelum penyakit menjadi aktif berbeza bagi setiap orang. Bakteria boleh membiak di dalam paru-paru dan merebak melalui aliran darah ke bahagian tubuh yang lain.

Faktor risiko

Apakah faktor yang meningkatkan risiko tuberkulosis?

Beberapa faktor boleh meningkatkan risiko anda mendapat tuberkulosis. Kebanyakan kes tuberkulosis berlaku pada individu dengan sistem imun yang lemah, termasuk:

• HIV / AIDS;
• Diabetes;
• Penyakit buah pinggang tahap akhir;
• Beberapa kanser;
• Penyakit malnutrisi;
• Anda sedang mengambil beberapa rawatan kanser, seperti kemoterapi;
• Anda sedang mengambil ubat-ubatan tertentu yang digunakan untuk merawat artritis reumatoid, penyakit Crohn dan psoriasis.

Jika tiada faktor risiko, ia tidak bermakna anda tidak boleh jatuh sakit. Tanda-tanda ini hanya untuk rujukan. Anda harus berunding dengan pakar perubatan untuk maklumat lanjut.

Fahami diagnosis & rawatan

Maklumat yang diberikan bukan pengganti nasihat perubatan. SENTIASA berunding dengan doktor anda.

 

Diagnosis dan rawatan

Maklumat yang diberikan bukan pengganti nasihat perubatan. SENTIASA berunding dengan doktor anda untuk maklumat lanjut.

Bagaimana tuberkulosis didiagnosis?

Jika anda mengalami batuk berterusan yang tidak dapat dijelaskan, penurunan berat badan atau demam, ia mungkin disebabkan oleh tuberkulosis. Doktor anda akan menanyakan tempat tinggal, pekerjaan dan orang yang anda berhubung untuk mengesan sumber jangkitan TB. Sejarah keputusan ujian kulit TB, faktor risiko (terutamanya HIV), perjalanan ke luar negara dan kerja luar rumah juga merupakan penentu utama dalam diagnosis.

Ujian kulit tuberkulosis (PPD) boleh dijalankan. Untuk ujian ini, sejumlah kecil protein yang mengandungi bakteria TB disuntik ke dalam kulit di bawah ketiak; bintik bengkak akan diukur 48‑72 jam kemudian. Saiz bintik bengkak di lokasi suntikan menentukan sama ada ujian kulit tuberkulin positif atau tidak. Keputusan positif biasanya bermakna individu tersebut telah dijangkiti TB.

Doktor juga boleh menggunakan sinar-X serta memeriksa sampel kahak, darah atau air kencing untuk mengesan jangkitan bakteria TB. Ujian HIV juga boleh dilakukan.

Bagaimana tuberkulosis dirawat?

Tuberkulosis boleh dirawat dengan agak mudah. Biasanya, anda perlu mengambil ubat selama 6 bulan atau lebih. Rawatan yang betul biasanya melibatkan 3‑4 antibiotik setiap hari. Anda akan mula rasa lebih baik selepas beberapa minggu. Walau bagaimanapun, penyakit ini masih boleh kambuh. Penting untuk menamatkan keseluruhan kursus rawatan walaupun simptom menghilang. Jika ubat dihentikan terlalu awal, bakteria masih kekal dalam badan. TB boleh kembali, merebak ke bahagian lain badan dan menular kepada orang lain. Ahli keluarga dan mereka yang mempunyai hubungan rapat dengan anda harus diuji.

 

Perubahan gaya hidup dan penjagaan di rumah

Apakah perubahan gaya hidup atau remedi rumah yang boleh membantu saya menguruskan tuberkulosis?

Gaya hidup dan remedi rumah berikut mungkin membantu anda mengatasi penyakit ini:

• Ambil ubat ini tepat seperti preskripsi doktor anda;
• Gunakan kotak pil mengikut jadual;
• Tanya doktor anda tentang kesan sampingan ubat;
• Pemeriksaan semula mengikut jadual;
• Berhati‑hati supaya tidak menulari penyakit kepada orang lain;
• Ikuti arahan doktor anda mengenai kebersihan;
• Hubungi doktor anda jika anda mengalami demam atau menggigil, jika anda bimbang tentang kesan ubat; apabila anda mempunyai gejala berterusan atau semakin teruk walaupun mengambil ubat; atau jika anda batuk disertai kahak yang berwarna darah.

Jika anda mempunyai sebarang pertanyaan, sila berunding dengan doktor anda untuk memahami penyelesaian terbaik bagi anda.

Hello Health Group tidak menyediakan nasihat perubatan, diagnosis atau rawatan.

Kira indeks jisim badan (BMI)

Sumber rujukan

Porter, Robert. Kaplan Justin. Homeier Barbara. The Merck manual home health handbook. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc, 2009. Print edition.
Pagana, Kathleen D, and Timothy J. Pagana. Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. St. Louis, Mo: Mosby/Elsevier, 2010. Print edition. Page 1194.