Gangguan Letupan Intermiten

Takrif

Apakah intermittent explosive disorder?

Gangguan letusan berulang melibatkan episod tiba‑tiba yang berulang, impulsif, agresif, kelakuan ganas atau letusan lisan marah di mana anda bertindak secara berlebihan berbanding situasi. Kemarahan di jalan raya, keganasan rumah tangga, melempar atau memecahkan objek, atau tantrum lain mungkin merupakan tanda gangguan letusan berulang.

Letusan eksplosif yang berselang-seli ini menyebabkan anda mengalami tekanan yang ketara, memberi kesan negatif kepada hubungan, kerja dan sekolah, serta boleh mendatangkan akibat undang‑undang dan kewangan.

Gangguan letusan intermiten ialah gangguan kronik yang boleh berterusan selama bertahun‑tahun, walaupun keterukan letusan mungkin berkurang dengan usia. Rawatan melibatkan ubat‑ubatan dan psikoterapi untuk membantu anda mengawal impuls agresif.

Berapa kerap intermittent explosive disorder?

Gangguan ini mungkin lebih biasa daripada yang disedari dan boleh menjadi punca penting tingkah laku ganas. Beberapa kajian mendapati gangguan letusan impulsif lebih kerap pada lelaki. Sila berbincang dengan doktor anda untuk maklumat lanjut.

Gejala

Apakah simptom gangguan letusan eksplosif berselang?

Letusan eksplosif berlaku secara tiba-tiba, dengan sedikit atau tiada amaran, dan biasanya berlangsung kurang daripada 30 minit. Episod ini boleh berulang kerap atau terpisah oleh minggu atau bulan tanpa keganasan. Letusan lisan yang kurang teruk mungkin berlaku di antara episod keganasan fizikal. Anda mungkin menjadi mudah marah, impulsif, agresif atau sentiasa marah kebanyakan masa.

Episod agresif mungkin didahului atau disertai dengan:

• Kemarahan
• Kerisauan
• Tenaga meningkat
• Pemikiran yang melaju cepat
• Kesemutan
• Tremor
• Palpitasi.
• Sesak dada

Letusan lisan dan tingkah laku yang meletup secara berlebihan tidak sepadan dengan situasi, tanpa memikirkan akibatnya, dan boleh termasuk:

• Serangan marah
• Rantingan
• Pertikaian yang dipanaskan
• Menjerit
• Menampar, menolak atau menolak dengan kuat
• Pertarungan fizikal
• Kerusakan harta benda
• Mengancam atau menyerang orang atau haiwan

Anda mungkin merasakan kelegaan dan keletihan selepas episod itu. Kemudian, anda mungkin rasa menyesal, rasa bersalah atau rasa malu.

Mungkin terdapat simptom yang tidak disenaraikan di atas. Jika anda mempunyai kebimbangan mengenai sesuatu simptom, sila berunding dengan doktor anda.

Bilakah saya harus berjumpa doktor saya?

Jika anda mempunyai sebarang tanda atau simptom yang disenaraikan di atas atau mempunyai pertanyaan, sila berunding dengan doktor anda. Setiap badan berfungsi secara berbeza. Sentiasa lebih baik berbincang dengan doktor tentang apa yang paling sesuai untuk situasi anda.

Punca

Apakah punca gangguan letusan eksplosif berselang?

Punca sebenar gangguan letusan berselang tidak diketahui, tetapi kemungkinan disebabkan oleh pelbagai faktor persekitaran dan biologi. Gangguan ini biasanya bermula pada zaman kanak-kanak — selepas umur 6 tahun — atau semasa remaja dan lebih kerap berlaku pada individu di bawah umur 40 tahun.

• Kebanyakan orang dengan gangguan ini dibesarkan dalam keluarga di mana tingkah laku letupan serta penderaan lisan dan fizikal adalah perkara biasa. Pendedahan kepada keganasan jenis ini pada usia muda meningkatkan kebarangkalian kanak‑kanak tersebut akan menunjukkan ciri‑ciri yang sama apabila mereka membesar.
• Mungkin terdapat komponen genetik, menyebabkan gangguan ini diwarisi daripada ibu bapa kepada anak.
• Kimia otak. Mungkin terdapat perbezaan dalam cara serotonin, bahan kimia pemesejan penting dalam otak, berfungsi pada individu dengan gangguan letusan intermiten.

Faktor risiko

Apakah yang meningkatkan risiko saya untuk intermittent explosive disorder?

Terdapat banyak faktor risiko untuk gangguan letusan beransur, seperti:

• Sejarah penderaan fizikal. Individu yang mengalami penderaan semasa kanak‑kanak atau mengalami pelbagai peristiwa trauma mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk menghidap gangguan letusan berselang.
• Sejarah gangguan mental lain. Individu yang mempunyai gangguan personaliti antisosial, gangguan personaliti sempadan atau gangguan lain yang melibatkan tingkah laku mengganggu, seperti attention‑deficit/hyperactivity disorder (ADHD), mempunyai risiko lebih tinggi untuk juga mengalami gangguan letusan intermiten.

Diagnosis dan rawatan

Maklumat yang diberikan bukan pengganti nasihat perubatan. SENTIASA berunding dengan doktor anda untuk maklumat lanjut.

Bagaimana intermittent explosive disorder didiagnosis?

Untuk menentukan diagnosis gangguan letusan intermiten dan menyingkirkan keadaan fizikal atau gangguan mental lain yang mungkin menyebabkan simptom anda, jangkakan doktor melakukan:

• Pemeriksaan fizikal. Doktor anda akan cuba menyingkirkan masalah fizikal atau penggunaan bahan yang boleh menyebabkan simptom anda. Pemeriksaan anda mungkin termasuk ujian makmal.
• Penilaian psikologi. Doktor atau penyedia kesihatan mental anda akan berbincang dengan anda mengenai simptom, pemikiran, perasaan dan corak tingkah laku anda.
• DSM‑5. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM‑5), yang diterbitkan oleh American Psychiatric Association, sering digunakan oleh penyedia kesihatan mental untuk mendiagnosis keadaan mental dan oleh syarikat insurans untuk membayar rawatan.

Bagaimana intermittent explosive disorder dirawat?

Rawatan boleh melibatkan ubat atau terapi, termasuk pengubahsuaian tingkah laku, dan gabungan kedua-duanya memberikan prognosis terbaik. Kaunseling kumpulan dan sesi pengurusan kemarahan juga boleh membantu. Teknik relaksasi didapati berkesan dalam menetralkan kemarahan.

Kajian mencadangkan bahawa pesakit dengan gangguan letupan intermiten memberi respons kepada rawatan dengan antidepresan, agen anti-kerisauan dalam keluarga benzodiazepin, antikonvulsan, dan penstabil mood.

Perubahan gaya hidup dan penjagaan di rumah

Apakah perubahan gaya hidup atau ubat rumah yang dapat membantu menguruskan gangguan eksplosif intermiten?

Mengawal kemarahan anda

Sebahagian rawatan anda mungkin termasuk:

• Melepaskan kelakuan masalah. Mengawal kemarahan merupakan kelakuan yang dipelajari. Amalkan teknik yang dipelajari dalam terapi untuk membantu anda mengenal pasti apa yang mencetuskan kemarahan dan bagaimana untuk bertindak balas dengan cara yang berkesan bagi anda dan bukannya melawan anda.
• Membuat pelan. Bekerjasama dengan doktor anda untuk merangka pelan tindakan apabila anda merasakan diri anda menjadi marah. Sebagai contoh, jika anda rasa anda mungkin kehilangan kawalan, cuba alih diri anda daripada situasi tersebut. Berjalan kaki atau hubungi rakan yang dipercayai untuk cuba menenangkan diri.
• Mengelakkan alkohol dan penggunaan bahan rekreasi lain. Bahan-bahan ini boleh meningkatkan agresifiti dan risiko letusan kemarahan.

Jika orang tersayang anda tidak mendapat bantuan

Malangnya, ramai individu yang mengalami gangguan letusan impulsif tidak mendapatkan rawatan. Jika anda berada dalam hubungan dengan seseorang yang mempunyai gangguan letusan impulsif, ambil langkah untuk melindungi diri anda dan anak‑anak anda. Penyalahgunaan bukanlah kesalahan anda. Tiada siapa yang layak menjadi mangsa penyalahgunaan.

Buat pelan melarikan diri untuk kekal selamat daripada keganasan rumah tangga

Jika anda melihat situasi semakin memburuk dan mengesyaki orang tersayang anda berada di ambang serangan letupan, cuba keluarkan diri dan anak-anak anda dengan selamat dari tempat kejadian. Walau bagaimanapun, meninggalkan seseorang yang mudah marah boleh menjadi berbahaya.

Pertimbangkan langkah-langkah berikut sebelum kecemasan berlaku:

• Hubungi talian bantuan keganasan rumah tangga atau rumah perlindungan wanita untuk nasihat, sama ada apabila penyerang tidak berada di rumah atau dari rumah rakan.
• Kunci semua senjata api atau sembunyikannya. Jangan berikan kunci atau kombinasi kunci kepada penyerang.
• Sediakan beg kecemasan yang mengandungi barang-barang yang anda perlukan ketika meninggalkan tempat, seperti pakaian tambahan, kunci, dokumen peribadi, ubat-ubatan dan wang. Sembunyikan atau serahkan beg tersebut kepada rakan atau jiran yang dipercayai.
• Beritahu jiran atau rakan yang dipercayai tentang keganasan tersebut supaya dia dapat memanggil bantuan jika bimbang.
• Ketahui ke mana anda akan pergi dan bagaimana untuk sampai ke sana jika anda berasa terancam, walaupun itu bermakna anda perlu meninggalkan rumah pada tengah malam. Anda boleh berlatih cara keluar rumah dengan selamat.
• Cipta kata kod atau isyarat visual yang bermakna anda memerlukan bantuan polis dan kongsikannya dengan rakan, keluarga serta anak‑anak anda.

Dapatkan bantuan untuk melindungi diri daripada keganasan rumah tangga

Sumber-sumber ini boleh membantu:

• Dalam kecemasan, hubungi nombor kecemasan tempatan atau agensi penguatkuasaan undang‑undang tempatan anda.
• Doktor atau jabatan Kecemasan. Jika anda cedera, doktor dan jururawat dapat merawat serta mendokumentasikan kecederaan anda dan memberitahu anda sumber tempatan yang boleh membantu memastikan keselamatan anda.
• Tempat perlindungan atau pusat krisis wanita tempatan. Tempat perlindungan dan pusat krisis biasanya menyediakan tempat perlindungan kecemasan 24 jam, serta nasihat mengenai hal ehwal undang‑undang, advokasi dan perkhidmatan sokongan.
• Pusat kaunseling atau kesihatan mental. Banyak komuniti menawarkan kaunseling dan kumpulan sokongan bagi individu yang berada dalam hubungan yang bersifat keganasan.
• Mahkamah tempatan. Mahkamah tempatan boleh membantu anda mendapatkan perintah perlindungan yang secara sah memerintahkan penyerang untuk menjauhkan diri atau berdepan dengan penangkapan. Penasihat tempatan mungkin tersedia untuk membantu membimbing anda melalui proses tersebut. Anda juga boleh memfailkan pertuduhan serangan atau tuduhan lain bila sesuai.

Jika anda mempunyai sebarang pertanyaan, sila berunding dengan doktor anda untuk memahami penyelesaian terbaik bagi anda.

Kira indeks jisim badan (BMI)

Sumber rujukan

Intermittent explosive disorder. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/intermittent-explosive-disorder/basics/definition/con-20024309. Accessed November 20, 2017.

Intermittent Explosive Disorder. https://www.psychologytoday.com/conditions/intermittent-explosive-disorder. Accessed November 20, 2017.