Apa yang Membuat Seseorang Boleh Menghidap Skizofrenia?

Skizofrenia ialah gangguan mental kronik dan teruk yang mempengaruhi cara seseorang berfikir, merasai, dan berkelakuan. Orang yang menghidap skizofrenia kelihatan seolah-olah telah kehilangan hubungan dengan kehidupan sebenar mereka kerana mereka sukar membezakan antara realiti dengan fikiran mereka sendiri.

Dalam kebanyakan kes, gangguan skizofrenia berkembang begitu perlahan sehingga seseorang tidak menyedari bahawa mereka menghidap gangguan tersebut selama bertahun‑tahun. Namun, dalam kes lain, gangguan ini boleh menyerang secara tiba‑tiba dan berkembang dengan cepat.

Orang yang menghidap skizofrenia sering berhalusinasi, mendengar suara‑suara yang tidak wujud. Beberapa malah menganggap bahawa orang lain sedang membaca fikiran mereka, mengawal cara mereka berfikir, atau merancang sesuatu – terutamanya niat jahat terhadap mereka.

Lalu, apa saja yang boleh menjadi punca skizofrenia?

Sehingga kini tidak diketahui apa punca skizofrenia, namun penyelidik percaya bahawa terdapat pengaruh genetik, struktur dan bahan kimia otak, serta persekitaran yang menyumbang kepada perkembangan gangguan ini.

1. Genetik

Doktor tidak berpendapat bahawa ada satu gen yang menjadi pembawa penyakit ini dalam diri seseorang. Sebaliknya, doktor berpendapat mungkin terdapat mutasi gen yang meningkatkan risiko seseorang menghidap skizofrenia.

Jika salah satu ahli keluarga terdekat seperti ayah, ibu, atau saudara kandung mempunyai riwayat gangguan mental, maka kemungkinan anda mewarisi gen tersebut daripada mereka ialah 10 %. Namun jika kedua ibu bapa anda mengalaminya, anda mempunyai peluang 40 % untuk mewarisi gen tersebut. Kebarangkalian yang lebih tinggi lagi ialah jika anda mempunyai kembar identik yang menghidap skizofrenia, peluangnya ialah 50 % untuk mendapat gangguan tersebut.

Namun, terdapat juga ramai orang yang menghidap skizofrenia tanpa mempunyai riwayat penyakit ini dalam keluarga. Para saintis berpendapat bahawa dalam kes ini, terdapat perubahan atau mutasi gen yang membolehkan orang yang tidak mempunyai riwayat skizofrenia dalam keluarganya boleh terkena penyakit ini.

2. Pengaruh persekitaran

Perkara yang perlu difahami apabila penyelidik skizofrenia menggunakan istilah “persekitaran”, maksudnya ialah apa‑apa sahaja selain gen atau faktor genetik. Para saintis cuba memahami faktor‑faktor yang mendefinisikan persekitaran sebagai penyebab gangguan mental ini, termasuk persekitaran sosial, pemakanan, hormon, bahan kimia dalam rahim ibu semasa kehamilan, dinamik sosial, pengalaman tekanan seseorang, pendedahan kepada virus, penggunaan vitamin, penggunaan dadah, malah tahap pendidikan seseorang.

3. Struktur kimia otak

Para pakar telah membandingkan struktur otak pesakit gangguan skizofrenia dengan orang biasa secara umum. Pada individu dengan skizofrenia, mereka mendapati:

• Ruang dalam otak yang dipanggil ventrikel kelihatan lebih besar
• Bahagian otak yang berkaitan dengan memori iaitu lobus temporal medial mempunyai saiz yang lebih kecil
• Terdapat lebih sedikit penyambung antara sel‑sel otak
• Pesakit skizofrenia juga cenderung mempunyai perbezaan dalam bahan kimia otak yang dipanggil neurotransmitter – yang bertanggungjawab sebagai penghubung antara otak dengan seluruh rangkaian saraf serta mengawal fungsi tubuh.

Penelitian berkaitan mendapati bahawa jaringan otak pada orang yang menghidap skizofrenia malah menunjukkan struktur otak yang berbeza sejak lahir.

Rujuk kepada doktor

Orang dengan skizofrenia selalunya tidak sedar bahawa mereka mempunyai gangguan mental yang memerlukan perhatian perubatan. Jika orang terdekat anda menunjukkan gejala skizofrenia, berbincanglah dengan mereka secara berhati-hati tentang kebimbangan anda. Anda boleh memberi dorongan dan sokongan untuk membantu mereka berjumpa doktor yang berkelayakan atau pakar kesihatan mental.

Peranan keluarga atau rakan terdekat sangat membantu pesakit skizofrenia untuk segera berjumpa doktor supaya dapat dirawat dengan cepat.